Model OCEAN (Big Five), czyli jak osobowość wpływa na naukę języków obcych

Dlaczego jedni uczniowie z entuzjazmem podejmują kolejne wyzwania, a inni wciąż napotykają przeszkody? Dlaczego jednym nauka języków obcych (i nie tylko) idzie, jak z płatka, a innym nijak nie wychodzi? I dlaczego niektórzy potrafią doskonale planować pracę, a inni wciąż zostawiają wszystko na ostatnią chwilę?

Odpowiedź bardzo często kryje się w osobowości, a jednym z uznanych modeli jej opisu jest Big Five, znany również jako OCEAN. Coraz częściej wykorzystuje się go nie tylko w psychologii czy biznesie, lecz także w edukacji, w tym w nauce języków obcych.

Model Big Five (OCEAN)

Model Big Five opisuje osobowość za pomocą pięciu niezależnych wymiarów, które występują u każdego człowieka w różnym natężeniu. Warto podkreślić, że nie są to „typy”, do których pasujemy albo nie, lecz skale, gdzie każda z cech występuje w różnym natężeniu. Model OCEAN opisuje pięć cech:

• Openness to Experience – otwartość na doświadczenie 
• Conscientiousness – sumienność 
• Extraversion – ekstrawersja 
• Agreeableness – ugodowość
• Neuroticism – neurotyczność (określana też jako reaktywność emocjonalna)

OCEAN w edukacji językowej

Nauka języka obcego to proces długofalowy, wymagający regularności, wewnętrznej motywacji, kontaktu społecznego oraz radzenia sobie z błędami i niepewnością. Każdy z tych elementów jest silnie powiązany z cechami osobowości. Dlatego zrozumienie, jak dana osoba się uczy, bywa często ważniejsze niż ilość czasu poświęcanego na naukę. Poniżej przyjrzymy się każdemu z pięciu wymiarów modelu OCEAN, aby zobaczyć, jak osobowość może wpływać na naukę języków obcych.

Otwartość na doświadczenie (Openness)

Otwartość na doświadczenie wiąże się z ciekawością świata, wyobraźnią, kreatywnością i gotowością do próbowania nowych rzeczy. Osoby obdarzone tą cechą chętnie eksperymentują i nie boją się nowości. Chętnie uczą się idiomów, niuansów kulturowych i nowych akcentów oraz szybciej „zanurzają się” w języku poprzez filmy, książki czy podróże.

Mniejsza otwartość nie jest wadą – tacy uczniowie często wolą jasne reguły, struktury i sprawdzone metody, co również daje dobre efekty w nauce języka, zwłaszcza na poziomach początkujących.

Sumienność (Conscientiousness)

Choć wszyscy najchętniej uczylibyśmy się bez wysiłku i przez zabawę, sumienność to cecha szczególnie silnie powiązana z osiągnięciami edukacyjnymi. Obejmuje planowanie, wytrwałość i samodyscyplinę. Osoby o wysokiej sumienności regularnie powtarzają materiał, systematycznie odrabiają zadania domowe i lepiej radzą sobie z długoterminowymi celami (np. przygotowanie do egzaminu Cambridge). Z drugiej strony, uczniowie, u których cecha ta nie jest silnie zaznaczona mogą być kreatywni i pełni pomysłów, lecz wyzwaniem jest dla nich konsekwencja. W ich przypadku kluczowe są więc krótkoterminowe cele, jasna struktura oraz zewnętrzne wsparcie i motywacja.

Chcesz sprawdzić swój poziom sumienności? Rozwiąż QUIZ!

Ekstrawersja (Extraversion)

Ekstrawersja dotyczy naszego zachowania w kontaktach społecznych. Ekstrawertycy czerpią energię z interakcji z innymi ludźmi, introwertycy są bardziej skłonni do refleksji i pracy indywidualnej.

W nauce języków obcych ekstrawertycy zwykle chętniej mówią - nawet jeśli popełniają błędy - łatwiej angażują się w rozmowy I szybciej „przełamują barierę mówienia”. Natomiast introwertycy często dobrze radzą sobie z zadaniami wymagającymi koncentracji, takimi jak gramatyka czy rozumienie tekstu. Potrzebują też więcej czasu na przygotowanie wypowiedzi i wolą mniejsze grupy lub pracę w parach. Wbrew pokutującym przekonaniom, introwersja nie jest przeszkodą w nauce języka – kluczowe jest jednak dopasowanie metod pracy do stylu i potrzeb ucznia.

Ugodowość (Agreeableness)

Ugodowość wiąże się z empatią, współpracą, zaufaniem i nastawieniem na relacje. Osoby obdarzone tą cechą dbają o harmonię i dobre relacje w grupie. Kiedy uczą się języków obcych, dobrze pracują w parach i grupach, są wrażliwe na atmosferę na zajęciach i mocno reagują na sposób udzielania informacji zwrotnej.

Niższa ugodowość może oznaczać większą asertywność i niezależność. Tacy uczniowie chętniej zadają pytania, szybciej kwestionują zasady – i mogą osiągać bardzo dobre efekty, jeśli jasno widzą cel (np. przygotowanie do egzaminu Cambridge Advanced lub lepszy angielski w związku z planowaną zmianą pracy).

Neurotyczność (reaktywność emocjonalna)

Ta cecha opisuje naszą podatność na stres, napięcie i reakcje emocjonalne. Nie oznacza „problemu”, lecz sposób, w jaki reagujemy na trudne sytuacje. Osoby o wyższym natężeniu reaktywności emocjonalnej mogą silniej przeżywać popełniane błędy i oceny - częściej odczuwają też stres podczas wypowiedzi ustnych lub testów pisemnych. Z tego względu potrzebują bezpiecznego i wspierającego środowiska, które pomoże im rozwinąć posiadany potencjał. Z drugiej strony, większa wrażliwość emocjonalna często idzie w parze z uważnością, dokładnością i refleksyjnością, które mają istotne znaczenie w procesie rozwijania nowych umiejętności.

Co z tego wynika?

Model Big Five (OCEAN) to jedno z najlepiej ugruntowanych narzędzi psychologicznych, które pozwala między innymi lepiej zrozumieć, dlaczego uczymy się tak, a nie inaczej. W kontekście nauki języków obcych wiedza o osobowości może być realnym wsparciem – dla uczniów, rodziców i nauczycieli, oraz ułatwiać znalezienie optymalnych metod pracy.

Esencja? Sokrates mawiał, że poznanie samego siebie to początek mądrości. Zrozumienie własnych cech osobowości ułatwia nawigację i sprawia, że nawet OCEAN przestaje być straszny – pomaga złapać wiatr w żagle, uniknąć raf i wpadnięcia na mieliznę!

Kolejny weekendowy łyk inspiracji już za tydzień :).